iritzia

Folklorea eta euskara: Hobe lagun bikote baino

Posted on Updated on

Datorren larunbatean (hilak 27) ospatuko da lehen aldiz Beasainen Mutur Beltz Eguna eta egitaraua irakurtzean, betiko burrunbak hartu du nire burua. Mutur Beltz Eguna, Igartzako kultur mahaitik ateratako ekimena da. Bertan, herriko hainbat elkarte biltzen dira eta guztien artean, norberak bere kabuz lan egiteko ohitura duen herri honetan, sinergiak baliatu eta herri osoarena eta herri osoarentzat izango den festa bat sortu nahi izan dute. Denboran errotu eta ohitura bilakatuko den festa bat.

Beasainek lotura handia du trenarekin eta horri heldu diote jaiak sustrai sendo bat izan dezan. Mutur Beltz Egunak trena herrira iritsi zenetik igarotako 150 urteak ospatu nahi ditu eta Mutur Beltz terminoak, lokomotoren koloreari edo makinistek ikatza zela eta aurpegian zeramaten koloreari egiten dio aipu (bi bertsioak iritsi zaizkit eta ez dakit ziur zein den egiazkoa).

Bat egiten dut irakurketarekin eta ideia ona iruditzen zait urtean zehar beasaindar izaera indartuko duen egun berri bat bultzatzea. Horretaz gain, miresgarria iruditzen zait hainbeste elkarte zein herritar mahai batean elkartu eta guztien artean herri osoarentzat izango den jaialdi bat antolatzen beraien denbora eta lana xahutzea. Nire errespetua guztientzat bihotzez ez baita hori guztia zalantzan jartzea post honen helburu edo gogoa. Mutur Beltz Egun honek nire barnean sortu dituen pentsamendu zein zalantzak gure herritik haratago doaz.

Azkenean, betiko kontura noa eta blog hau jarraitzen duzuenok badakizue zein den. Mutur Beltz Eguneko egitaraua hartu eta ekitaldi nagusian dantzariak, erraldoiak, herri kirolak, bertsolariak eta trikitixa ikusi ditut jaialdiaren ardatz eta barkatu, baina nahigabe osoz aitortuko dizuet etsipenak hartu nauela.

Aipatu ditudan elementu hauek guztiak euskal folklorearen parte dira eta ados nago zaindu egin behar ditugula esatean. Hala ere, horrek ez du esan nahi gure folklorea euskal kulturgintzaren ardatza izan behar denik. Are gehiago, jarrera hori gure kultura zein hizkuntzarentzat kaltegarria delakoan naiz. Folklorea, gure kulturaren zati bat da. Gehiago esango nuke, gure izaeraren zati ere bada folklorea,  gure iragan zein sustraien gordailu ezin hobea baita. Hala ere, hori gauza bat da, eta beste bat, edozer gauza antolatzen dugun bakoitzean, egitaraua trikitilariz zein aizkolariz betetzea.

Folkloreak bere eremua izan behar du;  literaturak, zineak edo arte modernoak duen moduan eta ezin du euskal kulturaren unibertso osoa irentsi. Adibide moduan, beste kontu batzuetan oso aurreratutzat ditugun iparraldeko herrialdeak hartuko ditut. Folklorea dute, zaintzen dute eta ekintza mordo bat antolatzen dituzte hau galdu ez dadin baina ez da folklorea herrialde osoaren kulturatik tira egiten duena.

Egia da Euskal Herriaren historia zaila izan dela baina badirudi, igaro ditugun eta igarotzen ari garen inposaketa zein zapalkuntzek gutxiagotasun-konplexu bat eragin digutela. Gauza guztien gainetik, ezberdinak garela erakutsi nahi dugu, badugula arrazoi bat libre edota independente izateko, norbaiten baimena beharko bagenu moduan gure etorkizuna erabaki nahi dugula aldarrikatzeko. Horretarako, folkloreari heldu diogu eta bandera baten moduan astintzen dugu munduak jakin dezan alboan ditugunetatik ezberdinak garela. Sentimendu hori, euskalduna izatearen baieztapen hori, panderoa jotzen jakin edo idi proba batera joateak ahalbideratuko balu moduan.

Sentimendu hori, hori guztia baino askoz ere sakonagoa delakoan naiz. Gainera, bandera bat beharko bagenu gure ezberdintasuna lau haizeetara aldarrikatzeko, ez al litzateke nahikoa izango euskararekin? Nahikoa baino gehiago esango nuke nik euskara baita gure bandera, gure sentimendua, gure izana, gure iragana eta garrantzitsuagoa dena, gure etorkizuna.

Eta hortxe, Euskaraz hizketan hastean topatzen dut folklorearen nonahikotasunak eragin duen oztoporik handiena nonahikotasun horrek , Euskara bahitu baitu. Jasandako zapalkuntzek gure izaera berrestearekiko menpekotasuna sortu digute eta egun batean, ez dakit noiz, euskararekin nahikoa ez zela iruditu zitzaigun. Ziur aski, gaurkoak baina garai gogorragoak zirelako alde batetik eta hizkuntza zabaltzeak elementu ezberdinak eskatzen zituelako bestetik.

Hala ere, denborak aurrera egiten du eta mundua ez da geratzen. Azken 50 urteetan abiadura ikaragarriak aldatu da eta horrela jarraitu ezkero, jokoz kanpo geratuko garelakoan naiz. Ezberdintasunaren bandera astintzen dugu dantza eta trikitixa artean eta ez gara konturatzen atzean geratzen ari garela. Folklorea, folklorea da eta bere eremua du. Folklorea historia da, eta historia moduan tratatu behar dugu. Bildu, ezagutu eta gogoratu baina beti, denboraren igarotzeak eman beharko ligukeen distantziarekin. Folkloreak nor izan ginen erakusten digu baina orain, nor izan nahi dugun erabakitzeko ordua da.

Lokazti batean gure historiarekin zirriak egiten ari garen bitartean, munduak aurrera darrai. Teknologia berriak agertzen dira egunero, kolore guztietako kultur joerak, abangoardiak eta abar eta guk, herri bezala aurrera egitea baliatuko ligukeen tresna, bahitua dugu. Ez dugu sekula herri onarpenik izan eta badirudi hori lortze bidean, gure etorkizunaren jabe izatea baino, nahiago dugula aspaldi erori zen Amaiurko Gazteluan bizitzen jarraitu, gure etorkizunaren jabe izan eta XXI. mendean murgiltzea baino.

Folkloreak, iraganean izan ginena ekartzen digu baina euskara, iraganetik independentea da. Gaur erabiltzen dugu eta etorkizunean erabiliko dugu. Horregatik, ezin du iraganaren bahi izan. Etorkizunean Euskal Herri euskaldun bat izan nahi badugu, ilusio saltzaile horretatik ihes egin behar dugu bestela; 1) gure ondoren etorriko direnek ez gaituztelako ulertuko edota 2) Erdi Aroan trabatuak geratuko gara betiko.

Askotan entzun dut Euskarak tren asko galdu dituela historian zehar eta lehendabiziko aldiz orduan hartu zuena, internet izan zela (Erabat ados nago baieztapen horrekin eta uste dut, tren hori hartzeko lanetan aritu zen jendeari ez zaiola behar bezala eskertu). Eta tren garrantzitsua izan zen bai, baina ez azkena. Gehiago esango nuke, geroztik, bat edo beste galdu dugulakoan naiz.

Nahi edo ez, Euskal Herria munduan dago eta gaur egun, hein handi batean internet dela eta, askoz konektatuagoak gaude munduaren beste aldean geratzen denarekin. Gaurkotasuna, informazioa baina baita ere, kultura. Hizki handiekin eta ulertu dezakeguna baina dimentsio zabalagoan.  Kultura hori gure etxeetara sartzen da eta pixkanaka, hemen ere joera bilakatuko dira. Gazteek ez dute ezer jakin nahiko guri gustatzen zaizkigun musika, pelikula, artista edo arropez eta beraien garaikoa dena bilatuko dute. Erabaki behar duguna da, etorkizuneko euskal gazteek bilatuko duten hori guztia euskaraz egotea nahi dugun euskaraz ez badago, beste hizkuntza batean hartuko baitute eta orduan, ez dute izango beraien herri izaerarekin konektatzeko modurik (tartean, folklorea).

Euskara, gure seme-alabei utziko diegun tresna da, hein handi batean gure herriaren izaera egituratzen duen tresna. Kontua da, ea erakargarri egingo ote zaien eta erabiltzen jarraituko duten beraien seme-alabei guk beraiei utzi genien moduan uzteko. Hori bermatzeko, Euskarak aurrera egin eta folkloretik independente izan behar du orainaldiak eta etorkizunak eskainiko diguna euskaraz landu ahal izateko. Mugikorrerako app-ak behar ditugu Euskaraz, filmak, komikiak, diskoak, adierazpen artistikoak eta zergatik ez, bideo-jokoak. Itzuliak batzuk baina guk sortuak besteak, etorkizunean, joera edo abangoardiak guretik ere abiatu daitezen mundura, euskaraz eta naturaltasun osoz.

Orduan izango da euskara indartsu eta ez dugu ezberdintasunaren banderarik astindu beharko gure izana aldarrikatzeko. Orduan, eta orduan bakarrik izango du gure hizkuntzak bizi propioa eta bera izango da euskaldun izateko baimena emango digun bakarra. Euskara hitz egitea izango baita, euskaldun izatea. Extremaduratik, Senegaletik edo Errumaniatik etorri.

 

Denborak aurrera etengabian
ta orain ezin eutsi izan giñana
rutinaren morroiak bihurtu gara
laztana lehen baino 
lehen aska gaitezan.

 

Bat eta Bat (2014/05/16)

Posted on

Mikel Alvarez
Badakit bidaiazale amorratua zarela Jon, eta horren froga dira zure pasaporteko hamaika zirriborroak. Gainera, ni baino ausartagoa izan zara beti arlo horretan. Hala ere, itxaropena dut Europan zehar bidaiatua zarela eta, hala bada, garbi daukat behin baino gehiagotan pentsatuko zenuela «hauek gu baino aurreratuago daude» errepikakor hori. Gauza askorekin gertatu izan zait Europara zaharrera bidaiatu dudan bakoitzeko, baina bada gauza bat jende gehiagori ere entzun diodana. Eta zer da? Ba gizaseme alferrena ere zoriontsu egingo lukeen garraio publikoa! Merkea eta txartel-zulatzaile gabea! Nola da posible? Ba bai, jendea autobus, tren, metro edo tranbian sartu eta bere borondatez ordaintzen du!

Sinestezina… Hemen horrelakorik jartzea pentsatzen dugu halakoetan, baina ez dugu garbi ikusten. Ederra izango litzateke bai, baina ezinezkoa. Zuk uste hemen inork tren txartel bat ordainduko lukeela derrigortuko ez balute? Ba nik, garbiago dut egunero, ez. Are gutxiago bosgarren edukiontzia erabiltzeagatik hobariak eskaini eta marroietik txartela pasatzen dugunean, gure ekintza zenbatu ondoren zakar poltsa bakarra
berdera botatzeko. Edo TAOa dela eta, alboko herrian (merkeagoa delako) erroldatua genuen autoarekin egoiliar txartela lortzeko zer egin behar dugun galdezka gabiltzanean… Ez dugu barkamenik Jon.

batetabat

Jon Artola
Demontre Mikel, baina jendeak guzti horiek egiten al ditu ala? Zeinen inozentea naizen alajaina! Ikusten dut xoxak aurrezteko aukerak galdu eta galdu nabilela egunero. Arraioa, herriko aberatsenen artean nintzateke honezkero!

Edo beno, agian… agian ez, ezta Mikel? Zaborrengatik urtean 20 euro aurreztuz behintzat, gaur egungo maila berberean nengoke gutxi asko. Ikaragarria da bai, jendeak horrelako trikimailuekin herrikideei iruzur egitea eta ondoren, auto, telefono, aseguru edo argi indarretan multinazionalei horrenbesteko erreparorik gabe eta agian konturatu ere egin gabe, hilean 5 edo 10 euro gehiago ordaintzea.

«Lehen ere nahikoa zerga ordaintzen ditut», «besteek ere egiten dute» edo «niri ezer esan aurretik sar daitezela ustelkeria kasu handiekin» bezalakoak pentsatuz justifikatzen du jendeak bere burua (azken honetan arrazoiz agian, pikareskaren batura, ustelkeria handiekin konparatu beharko litzateke eta). Baina sorgin-gurpilarekin apurtu beharra dago, azkenean inork ez baitu ezer ordainduko, besteek ordaintzen ez dutelako.

Eta beno Mikel, behin berriketan ari garela, nola du izena aurrekoan deskargatzeko gomendatu zenidan musikariak? Izan ere, estreinatu berri den pelikula bat online ikusten nengoen eta ez nuen inon apuntatu. Badakizu, «lehen ere kulturan nahikoa ordaintzen dut», etab.

 

Berezko zutabea, Goiberrin.

Bat eta Bat (2014/02/28)

Posted on

Jon Artola
Erabaki garrantzitsu bat hartu berri dut Mikel. Bai jauna!
12 bat urtetako mutiko bat kalean bakarrik lasterka ikusi ondoren, nik ere hala egiten hasteko garaia badudala erabaki dut. Nik ere korrika egiten hasi behar dudala. Izan ere, zerbait handia galtzen behar dut! Mutil zein neska, ume nahiz heldu, pijo edo borroka, jende anitza ikusten dut bidegorrietan korrika. Eta ni, behiak trenari lez beste aldetik begira. Baina nahikoa da! Mens sana in corpore sano! Zertarako irakurri, musika entzun, pelikulak ikusi… Apokalipsia iristen denean Txindoki puntara babestera 35 minututan igotzeko gai ez bazara? Zertarako ikasi hizkuntza bat orein baten ehizan joan eta atzetik jarraitzeko gai ez bazara? Zertarako suspertu zure kreatibitatea, ondoren herriko seme-kuttun bere borondatez bizitza arriskuan jarri duen mendizale bat egiten badute? Zertarako egon hilabetetan liburutegia arratsaldez noiz irekiko zain, kiroldegia egunero zabaltzen dutenean?

Bai Mikel, zerbait handia galtzen behar dut eta ez nago horrela jarraitzeko prest. Etorkizuneko belauneko arazo edo eskuindar bihurtzeko arriskuak kontutan hartuta ere.
Zeren badakizu, ezkertiar izatetik eskuindar pragmatiko bihurtzeko ezinbesteko aro bat omen da norberaren gorputzean arreta jartzea. Edo hala dio behintzat Zizekek.

 batetabat

Mikel Alvarez
Nik ere sentsazio berbera daukat azkenaldian, eta nire herrian arrotz sentitzen hasia naiz. Urrun ikusten nuen plaga bat izatetik, gertuan eta sekula esperoko ez nuen lekuan, pandemia hau zabaltzen ari dela ikusi dut. Baina aizu! Agian arrazoi duzu eta gu gara oker gabiltzanak. Goierri kirolaren herrialdea bilakatzen ari da eta leku guztietan mendi lasterketak, BTT probak, duatloiak, ultratrailak eta megaultramatadak besterik ez daude. Hori bai, zineklubera egunetik egunera jende gutxiago joaten da, liburutegiak frikientzat babestoki bilakatu dira, eta %90ak edo ez du normalean irakurtzen, edo Kilian Jorneten biografia da irakurri duen azken liburua.

Dagoeneko ez dugu gogoratzen orain 10 urte arrakasta soziala eskaintzen zuten jarduerak zeintzuk ziren, eta garbi dugu, gaur egun pundamentuzko pertsona bat izateko, gutxienez Arriarango Mendi Lasterketa egin behar duzula, eta kilometroa ez dakit zenbat denboran.
Gu ere entrenatzen hasi beharko gara lanak libre uzten digun denbora urrian eta, agian, gu ere pro-gizonak izatera iritsiko gara. Orduan Artola, eta orduan bakarrik izango gara kontuan hartzeko moduko pertsonak eta une horretan, ez dugu liburutegiko ordutegi tristea ezagutuko, ezta inportako ere. Kilian Jorneten biografia irakurriko dugu eta ez zaigu axolako Zizekek zer esaten duen. Nor den ere ez dugulako jakingo.

Berezko zutabea Goiberrin

“Operación Palace” dokumental faltsuaren harira, Xabiertxo

Posted on Updated on

Ez dut ulertzen Jordi Évoleren Operación Palacek altxatu duen hautsa eta ezta alde guztietatik jasotzen ari den hainbat kritika ere. Dokumental faltsu bat da, besterik gabe. Gezur bat kontatu zigun eta amaieran bere bekatua aitortu zuen. Non dago arazoa?

Badira baita ere, dimetsio handiagoa eman nahi izan diotenak. Zertarako balio izan ote duen, komunikabideak zalantzan jarri ote dituen… Ez dut uste ezer berririk mahai gainean jarri duenik baina lokartua zebilen enpanaturen bat esnatzeko balio izan badu behintzat, ongi etorria izan dadila.

salvados-operacion-palace-530

Izan dira gainera lekuz kanpo ikusi ditudan kritika batzuk eta ulertzea oso zaila egiten zaizkidanak. Adibidez, erregea indartzeko balio izan omen du monarkia krisian dagoen garai batean. Non? Noiz? Nik behintzat ez dut halako ondoriorik atera inondik inora. Beste batzuek manipulatzaile hutsa dela aurpegiratu diote, ez zela fidatzekoa eta hemendik aurrera are gutxiago. Ez dakit ba, zer nahi duzue esatea? Nahiz eta Euskal Herrian izan den bakoitzean ez zaidan bere saioen emaitza gehiegi gustatu (bat ere ez egia esan…), normalean bere saioak zintzoak iruditzen zaizkidala aitortu behar dut.

Ezjakintasunetik gerturatzen da beti errealitatera eta kazetari profesional askok baina galdera hobeak egiten ditu askotan. Beste askotan aldiz, hanka sartzen du eta barruan duen komikoa behar ez duen une zein lekuan solte uzten du. Arrisku horiek ditu ezjakintasunak. Gauza batzuk ondo egiten ditu eta beste batzuk gaizki, gainontzekook bezalaxe. Hala ere, espainiar estatuan kazetaritza (beste guztia ez esateagatik) nola dagoen ikusita, bere lanak errealitate bati erantzun eta onuragarria delakoan naiz. Gertuen dugunari egurra emateko zaletasuna dugu itxaropen gutxi pizten digunaz, ez dugula ezer espero. Horrelakoak gara.

Kontua da, ikuskizun entretenigarria iruditu zitzaidala eta eskertzekoa da egia esan, telebistak homogenizaziorantz jotzen dueen garai honetan (iritsi da dagoeneko), igande gau batean zerbait ezberdina ikusi ahal izatea. Hori da agian zergatik ez, Operación Palace honek abiatu beharko lukeen eztabaida nagusia.

Gustuko ditut dokumental faltsuak, izugarri gainera. Ez da generorik emankorrena inondik inora eta nahi baino gutxiago ikusi ditut (baten bat ezagutzen baduzue, eskertuko nizueke aipamena). Dokumental faltsuak gezur bat egia moduan kontatzea baliatzen du beste edozein generok baina gehiago eta hori gutxi balitz, hain maite dudan umore surrealistarako bidea ere ematen du (edozer gauza esan dezakezu egia balitz moduan!).

HUHEZI garaietan, guk ere egin genion generoari ekarpen txiki bat eta dokumental faltsuen gaia guztion ahotan dabilela ikusita, apaletik jetsi eta The Indezents berri honetara ekartzea erabaki dut. Xabiertxo izena du eta dokumentalak lantzeko balio izan zigun ikasgaiaren amaieran aurkeztu genuen lana izan zen. Leku ezberdinetan ikusi ahal izan zen eta Lekeitioko Zine eta Bideo Bileran fikziozko lan ez profesional hoberenari lehen saria eraman zuen (bizi osoan jaso dudan sari bakarra). Ea zer iruditzen zaizuen!

Xabiertxo from The Indezents on Vimeo.

Produkzioa: Maitane Nerekan eta Txomin Tapia

Kamera: Jon Arriaga eta Zuriñe Madinabeitia

Soinua: Nerea Ruiz de Azua

Argia: Nerea Barrutia

Itzulpenak: Josu Arizkorreta, Irati Goitia eta Xabier Azurmendi

Ilustazioak: Imanol Aizpuru

Musika: Xabier Sarasola eta Jeff Buckley

Aktoreak: Juan Kruz Mendizabal, Maria Luisa Garcia, Javier Sarriegi, Josu Lopez, Ixabel Olano, Valero Feo, Juanjo Otaño, Ainhoa Larrañaga eta Roberto Alvarez

Zaborraren gatazkaren inguruko iritzi bat

Posted on Updated on

Bai, atez atekora aldatu naiz, edo bihurtu ia-ia kontu honen inguruan eztabaidan dabiltzanak entzunda, erlijio edo sinesmen kontu batez ari garela ematen baitu azkenaldian. Ogia ematen didan eskualdeko super reportero lana dela eta, oso gertutik bizi izan dut Goierrin jasaten ari garen iskanbila eta kontu honen inguruan nire buruan garatu den prozesua azaltzea gustatuko litzaidake gaur blog honetan. Insteresik baduzue, ongi etorri.

Memoria dudanetik birziklatu dugu nire etxean. Beti egon izan da paper eta kartoientzako kaxa bat sukaldeko leiho ondoan, ontzi eta tetra brikentzako beste bat sukaldeko konketa azpian eta zakar arrunterako beste bat azken honen ondoan. Amari esker gehienbat, oso presente izan dugu txikitatik etxean birziklatzearen ardura eta ingurumenarekiko honek duen garrantzia. Orain urte batzuk, bosgarren edukiontziaren bidez organikoa ere birziklatzeko aukera eskaini zutenean, lehendabizikoetakoak izan ginen ontziz betetako konketa azpi horretan zakar pote marroiari lekutxo bat egiten.

Gerora, hainbeste une eder ahalbideratu dizkigun elkarteko bazkide izatea lortu nuenean, hasiera hasieratik aldarrikatu nuen elkartean birziklatzen hasi beharrean ginela (lortu genuen azkenean). Urte batzuk geroago, nire gurasoen etxetik irten eta nire etxean bizitzen hasi nintzenean, etxean sukaldatu behar nuen lehen egunean bertan joan nintzen udaletxera nire zakar pote marroi eta bosgarren edukiontziko giltzaren bila.

Bere horretan zen nire birziklatzaile bizitza erraustegiaren inguruko eztabaida piztu eta atez atekoaren haizeak sumatzen hasi ginenean. Hasiera batean, onartu behar dut, kontrako jarrera hartu nuen naiz eta ez nuen ageriko oposiziorik egiten. Gerora konturatu naiz, isiltasun horren arrazoia argudio gabezia zela gehienbat. Hala ere, baziren gustuko ez nituen hainbat gauza atez atekoan; zaborra noiz bota behar nuen beste norbaitek esatea, kalea zabor poltsa zintzilikatuz beteta iksutea, etxean zabor usaina etengabe jasatea, alderdi politiko jakin batekin zuzenki lotua egotea, bilketaren inguruan sortu zitezkeen zalantzazko kontzesioak, etxe aurrea postez beteta ikustea eta gehienbat, birziklatzaile on bat izanik, nire zaborraren inguruan norbait zelatan izatea.

Onartu beharrean naiz, aurreiritzi hauek, hortik zehar taberna zulo edo egunkarietatik jasoak zirena ez bainuen sistema honekin bizi zen inor gertu. Denborarekin eta facebook edo twitterren kontrako iruzkin pare bat egin ondoren, ezagun nituen eta edozein alderdikeriaz libre dauden Usurbil edo Oiartzuneko lagun pare bat sistemarekin oso gustura zebiltzala jakin nuen. Horrek zer pentsatu eman zidan eta zintzoa izanez, atez atekoaren inguruan ezer gutxi nekiela onartu nuen.

Atez-ate-bilketa-kuboak-eta-lorategiak
Argazkia: http://www.gizpuzkoazz.com

Gutxi gora behera garai berberean, Bilduk hauteskundeak irabazi zituen Goierriko herri gehienetan eta Sasietako Mankomunitateko boterea eskuratu zuen. Bolbora baino azkarrago zabaldu ziren atez atekoa zetorrenaren zurrumurruak eta garen kazetari zintzo eta arduratsu moduan, gai honen inguruan sortzen zen informazio ezberdinak bildu eta zabaltzen hasi ginen. Mankomunitateak atez atekoaren apustu ofiziala egin zuen eta Bilduk gehiengo osoa zuen herrietan atez atekoa ezartzen hasi ziren. Oraindik ez ninduten konbentzitu eta nire barrenerako errepikatzen nuen behin eta berriz bosgarren edukiontziarekin ederki geundela “Zergatik izorratu behar dut nik besteek erabiltzen ez dutelako?”.

Eztabaida areagotzen joan zen eta Goierriko hainbat herrietan atez atekoaren aurkako edo bosgarren edukiontziaren aldeko taldeak sortzen hasi ziren. Eskualde osoa hartu zuen olatuak eta batzuk aurka egiten zuten bitartean, Sasieta eta sistema berria indarrean jarri behar zuten udalak zabalkunde lana egiten hasi ziren. Bi aldeetako makina bat prentsaurrekoetan izateko aukera izan dut (gehiegi egia esatea nahi baduzue…) eta alde bateko eta besteko argudioak jasotzen hasi nintzen.

Denbora luzea igaro da egun haietatik gaur egun arte eta esan dezaket, ideia orokor bat egina dudala bi sistemen eta hauen defentsan dabilen jendeaz. Zero Zabor, MunduMob, Bosgarren edukiontziaren ez dakit nongo herri ekimena, Ez dakit zein garbia edo itun bat sinatzen duen ez dakit nondar pertsona libreen taldea. Guztiak, lehendabizikotik azkeneraino, alderdi politiko batek bultzatuta ari dira lanean eta gerrako arerio moduan tratatzen dute parean dutena. Bereari tiraka ari dira bestearen argudio, proposamen eta ideiei kasu izpirik ere egin gabe.

Atez atekoaren alde egiten ari diren agintari eta langileak datu eta argudioekin ari dira eta nahiz eta kontu honek guztiak kokoteraino gaituen, merezi du hauek hartu eta bakardadean buelta batzuk ematea. Kontra dabiltzanak ordea, sentitzen dut, baina atez atekoaren errealitatearen inguruan erabat desinformatuak ikusten ditut. Intentzio onez asko baina erabat desinformatuak. Hizketan entzuten ditudanean orain urte pare bat nik buruan nituen argudioak botatzen ikusten ditut eta orduan nire iritziak bezain zutabe ahulak agerian uzten dituztelakoan naiz.

1) Zaborra noiz bota behar dudan beste norbaitek esatea: Egoskortasuna alde batera uztita, ez du halako arazorik sortzen honek.

2) Kalea zabor poltsa zintzilikatuz betetzea: Goierriko herrietan banatzen ari diren kubo sistemarekin ez da halako arazorik izango.

3) Etxean zabor usaina etengabe jasatea: Kontuan izanda organikoa astean behin usten dudala eta atez atekoarekin astean hiru egunetan jasotzen dutela, ez dut uste orain baino zabor usain gehiago izango dudanik

4) Alderdi politiko jakin batekin zuzenki lotua egotea: Honek ez dit oraindik grazia handirik egiten baina kontrako jarrerako ekimenak ere alderdi baten edo eghiagorekin zuzenki lotuak daude. Hori gutxi balitz, Monty Pythonen esketx baten tankerako hamaika egoera ikusi behar izan ditugu. Bizi guztia herriari hitza eman behar zaiola esaten pasa dutenak herri kontsultei balioa kentzen eta bizi puta guztian herriari ezer galdetu ez diotenak herri kontsultak antolatzen. Esketx hauek ordea, esan beharrik ez dago, ez dute grazia putarik ere…

5) Bilketaren inguruan sortu daitezken zalantzazko kontzesioak: Jakina da alderdi politiko guztiek enpresa lagunak dituztela eta onartzen ez duenak, miopia arazo bat du. Hala ere, eta Goierriren kasuna behintzat, zabor bilketa Sasietako mankomunitatearen esku geratu da eta horrek lasaitu egiten nau.

6) Etxe aurrea postez beteta ikustea: Honekin ere arazoak izaten jarraitzen dut baina hainbat herrietan ikusi dut aparteko guneetan edo etxe atzekaldeetako pareta hutsetan ere zintzilikarioak jartzen ari direla.

7) Birziklatzaile on bat izanik, nire zaborraren inguruan norbait zelatan izatea: Hau ere, egoskortasunarekin harremanetan egon liteke baina zer nahi duzue esatea? Ez dit grazia gehiegirik egiten. Hala ere, birziklatzea derrigortu behar dela onartzeko prest banaiz, sakrifizio batzuk egiteko prest ere egon behar dudala uonartu dut.

Beraz, “Zergatik izorratu behar dut nik besteek bosgarren edukiontzia erabiltzen ez dutelako?” ba birziklatzea derrigortzen ez badugu, besteek ez dutelako sekula birziklatuko eta ingurumena zaintzeko gure lanak ez duelako ezertarako balioko. %80a birziklatzen omen da atez atekoarekin (harritzen nau portzentaje horretara iristea baina oraingo %35a baino dexente gehiago izango da ziur…) eta Beasaingo Udalak orain gutxi eskainitako datuei esker, jakin dugu Beasainen bertan 2.000 familia inguruk besterik ez dutela bosgarren edukiontzirako izena eman eta horietatik 10etik 3k, ez duela sekula erabili.

Gauza bakarra dago hemen garbi eta hori, zaborrarekin arazo bat dugula da. Zabortegiak goraino ditugu eta zaborra kudeatzeko modu berri bat erabaki beharrean gaude, ahal bezain beste birziklatzetik pasatzen bada, hobe. Atez atekoaren aldeko hautua egiten dut baina ez zait gustatzen alderdi bakoitzak sistema bakar bat modu zurrun batean bandera moduan ibiltzea. Bakoitzak bere aldera egiten du tira eta ez dira beraien artean entzuten. Kontra daudenak, hain kontra daude, atez atekoa zertan datzan ere ez dutela jakin nahi eta alde daudenek, sakoneko beste eztabaida batzuk saihesten dituzte. Ados, gehiago birziklatuko dugu baina %20 edo 30eko errefuxa bat izaten jarraituko dugu. Zer egingo dugu horrekin? Atez atekoa edo erraustegia galdera plazaratzen dute baina ez zait iruditzen hori horrela denik. Erraustegia ez zait gustatzen baina ez naiz kimiko edo sendagilea eta agian, atez atekoarekin nengoena bezain erratua nago errausgailuarekin. Edo ez, agian pentsatzen dudana bezain kaltegarria da osasun eta ingurumenarentzat. Ez dakit, ezin dut guztia jakin eta inork ere ezin du. Horretarako ditugu politikariak, elkarrekin eseri eta herritarren arazoei irtenbideak bilatzeko… Edo horretarako behar genituzke…

Hemendik bi urtera, EAJk irabazi ezkero, modu unilateralean hartutako erabaki hau atzera bota dezake eta euskaldunak zaborrarekin, españolak hezkuntzarekin direna izaten amaitu dezakegu. “Herri bat, botere aldaketa baten ostean mantentzen dena da”. Ez dakit nori irakurri nion esaldi hau baina arrazoi galanta zuen kabroiak eta nik behintzat, Euskal Herria ezer baino gehiago izaten jarraitzea nahi dut.